isim ve sıfat

 AD (İSİM)

-İnsanlar iyiye, güzele, doğruya layıktır. (5 tane isim var.) 

-Yürü sözcüğü fiildir. (3 tane isim var.) 

-Kardeşim gibisine rastlamadım. (2 tane) 

-Deniz kenarında biraz yürümek istiyordum. (3 tane) 

* Kim, ne, nere soruları ve bu soruların çekimli şekilleri (kimi, neye, nereden, kimden,...) yanıt olarak isim türünü aldırır.

Ali             dün         kitabını         okulda             unutmuş.

kim        ne zaman     neyi           nerede             yüklem       

 SIFAT

Varlıkları niteleyen ve ya belirten sözcük türüne denir.

-Varlığın özünde olan şeyler niteleme sıfatları ile anlatılır. 

beyaz tebeşir 

-Bir varlığın diğer bir varlıkla ilgisini belirtme sıfatları anlatır. 

Elimdeki tebeşir 

 Özellikleri:

  1. İsim olmadan sıfat olmaz.
  2. Sıfatın önündeki isimler düştüğünde sıfat isimleşir.
  3. Çekimi yapılan sıfatlar isimleşir.

Sıfatın İsimleşmesi (Adlaşması) 

Kırmızı ışık / yandı.

sıfat     isim 

Kırmızı       yandı.

isimleşme  ışık  

Küçük çocukları koruyalım.

sıfat      isim 

Küçükleri koruyalım.

isimleşme 

Kırmızı rengi severim. → Kırmızıyı severim. 

Yaralı adam ağlıyordu. →  Yaralı ağlıyordu. 

Bütün sıfatlar adlaşabilir. Hangisinde adlaşmış sıfat yoktur?

a)       Hasta giderek iyileşiyordu.

b)       Yaşlı kadını karşıya geçirdik.

c)       Hangi taşı kaldırsam altından sen çıkıyorsun.

d)       Bu masa oldukça sağlammış.

e)       Güzellik görece bir kavramdır.

Burada cevap “e” şıkkıdır. Güzellik sözcüğü adlaşmış bir sıfat olarak kullanılmamıştır. 

 Pekiştirmeli Sıfatlar  

1.       Kimi sıfatların ilk sesliye kadar olan kısımları alınır, bunlar “m,p,r,s” harflerinden biriyle kapanarak sıfatın başına eklenmesiyle yapılır. 

beyaz →  bem → bembeyaz

ıssız →  ıp → ıpıssız

temiz →  ter  →tertemiz

pembe →  pes →  pespembe 

  1. Sıfatların yinelenmesiyle yapılır.

Uzun uzun yollardan geldik. 

  1. Yinelenen sıfatların arasında soru ekinin kullanılmasıyla yapılır.

Uzun mu uzun yollar.. 

Sessiz mi sessiz... 

 Küçültme Sıfatları  

-ce: irice bir adam...

-cek: büyücek bir bahçe...

-msı: sarımsı bir elbise...

-imtrak: ekşimtrak bir yemek...

Yorum Yaz